Exoskelet Préventica België: Innovaties en Toepassingen

Wat is de vakbeurs Préventica?

Voor wie in België actief is in preventie, welzijn op het werk of veiligheid, is de naam Préventica een vaste waarde geworden. Deze Franse vakbeurs is uitgegroeid tot een referentie voor alle professionals die op zoek zijn naar doeltreffende oplossingen om beroepsrisico's te beheersen en de arbeidsomstandigheden te verbeteren. En net zoals op de Belgische markt valt ook hier bij elke editie één woord steeds vaker op: exoskelet. De beurs is immers uitgegroeid tot dé plek om deze ondersteuningsmiddelen in werking te zien, uit te testen en te begrijpen hoe ze de werkvloer structureel veranderen.

Een niet te missen evenement voor arbeidsgezondheid

Préventica streeft een duidelijk doel na: het bevorderen van de preventie van beroepsrisico's en het concreet verbeteren van de arbeidsomstandigheden. De beurs brengt fabrikanten, distributeurs, opleidingsinstanties, adviesbureaus en overheidsinstellingen op één plek samen. Het idee is simpel: professionals in staat stellen oplossingen te vergelijken, met experts van gedachten te wisselen en naar huis te gaan met concrete actiepunten die ze in hun eigen bedrijf kunnen toepassen.

Het beoogde publiek is breed en complementair:

• Verantwoordelijken KAM (Kwaliteit, Arbeidsomstandigheden, Milieu)
• Ergonomen en preventiedeskundigen
• Bedrijfsartsen en arboverpleegkundigen
• Bedrijfsleiders, HR-managers en productieverantwoordelijken
• Personeelsvertegenwoordigers en leden van het comité voor preventie en bescherming op het werk (CPBW)

De cijfers spreken voor zich: elke regionale editie trekt doorgaans meer dan 400 exposanten en bijna 20.000 bezoekers, met een uitgebreid programma van lezingen, workshops en rondetafelgesprekken. Juist deze combinatie van commerciële beurs en wetenschappelijke inhoud maakt Préventica uniek.

Data en locaties van de komende edities

Préventica werkt met een reeks regionale beurzen, waardoor heel Frankrijk wordt gedekt. Voor Belgische professionals zijn vooral de edities in het noorden en oosten van Frankrijk interessant, gezien de nabijheid van Brussel, Wallonië en Vlaanderen. De kalender voor 2024-2025 voorziet in verschillende belangrijke etappes:

Elke editie behoudt hetzelfde format: een expositieruimte, thematische lezingen, praktische workshops en demonstraties onder realistische omstandigheden. De editie van 2025 belooft bijzonder rijk te worden, met extra aandacht voor technologische innovaties en fysieke ondersteuning op het werk.

De belangrijkste thema's

Préventica behandelt alle aspecten van preventie, maar bepaalde thema's komen steevast terug en trekken de meeste bezoekers:

• Preventie van RSI (repetitive strain injuries), ook in België een van de belangrijkste oorzaken van beroepsziekten
• Ergonomie en inrichting van werkplekken
• Veiligheid in brede zin: machines, chemische risico's, valongevallen
• Kwaliteit van de arbeid en preventie van psychosociale risico's, een thema dat in België sinds de welzijnswetgeving extra aandacht krijgt
• Technologische innovaties: exoskeletten, slimme apparaten, virtual reality, kunstmatige intelligentie

Praktijkervaringen van bedrijven nemen eveneens een centrale plaats in. Tijdens rondetafelgesprekken delen industriële ondernemingen, kmo's en overheidsinstanties hun successen, maar ook hun moeilijkheden, wat een waardevolle informatiebron vormt voor wie overweegt om te beginnen.

De rol van exoskeletten op Préventica

Sinds meerdere edities zijn exoskeletten uitgegroeid tot een van de belangrijkste publiekstrekkers van de beurs. Het onderwerp spreekt dan ook tot de verbeelding: tussen technologische beloftes, ergonomische uitdagingen en vragen over rendement op investering willen professionals begrijpen wat er achter deze apparaten schuilt. Préventica biedt hen een ideale omgeving om van theorie naar praktijk te gaan.

Exposanten en demonstraties

Talrijke fabrikanten en distributeurs van exoskeletten zijn aanwezig op Préventica. Genoemd kunnen worden Exyvex, RB3D, Hilti, evenals andere Franse en internationale spelers die gespecialiseerd zijn in fysieke ondersteuning. Ieder presenteert zijn nieuwste innovaties op de stand, maar biedt vooral concrete demonstraties aan.

Deze demonstratiezones zijn bijzonder gewild, omdat bezoekers de apparatuur in realistische situaties kunnen testen:

• Tillen van zware lasten
• Repetitieve bewegingen (assemblage, schroeven, interne logistiek)
• Langdurige statische houdingen (werken met geheven armen, hurken)
• Verplaatsingen op moeilijk terrein

De mogelijkheid om zelf een exoskelet te testen en direct met fabrikanten in gesprek te gaan, is een echt voordeel. Zo krijg je een nauwkeurig beeld van het comfort, het gemak van afstellen en de werkelijke meerwaarde van het apparaat, ver verwijderd van droge specificatielijsten.

Speciale lezingen en workshops

Naast de stands biedt Préventica een programma van lezingen en workshops die specifiek aan exoskeletten zijn gewijd. Experts delen daar hun ervaring en analyses:

• Presentaties over de integratie van exoskeletten in bedrijven: waar te beginnen, hoe teams op te leiden, hoe de voordelen te meten
• Presentatie van wetenschappelijke studies naar de werkelijke effectiviteit van exoskeletten, met name op het gebied van RSI-reductie
• Praktische workshops zoals 'hoe kies ik mijn exoskelet?', met beoordelingscriteria en praktijkervaringen

Deze sessies zitten vaak vol, een teken van de groeiende belangstelling van bedrijven voor deze oplossingen.

Soorten gepresenteerde exoskeletten

De verscheidenheid aan apparatuur die op Préventica wordt gepresenteerd, weerspiegelt de geleidelijke volwassenwording van de markt. Doorgaans worden drie grote families onderscheiden:

• Exoskeletten voor de bovenste ledematen: deze ondersteunen de armen en schouders, bijzonder nuttig voor werk met geheven armen of repetitieve bewegingen
• Exoskeletten voor de onderste ledematen: deze ondersteunen de benen en heupen, zoals de Exyvex, en zijn geschikt voor werkplekken waar gehurkt, geknield of langdurig gelopen wordt
• Complete of modulaire exoskeletten: deze combineren meerdere ondersteuningszones en zijn geschikt voor uiteenlopende sectoren (industrie, bouw, logistiek, zorg)

Deze verscheidenheid stelt elk bedrijf in staat een oplossing te vinden die past bij zijn specifieke omstandigheden, of het nu gaat om een productieplek, een bouwplaats of een zorgafdeling.

De voordelen van exoskeletten voor de preventie van RSI

Musculoskeletale aandoeningen vormen ook in België een van de belangrijkste oorzaken van arbeidsongeschiktheid. Jaarlijks leiden ze tot miljoenen dagen arbeidsverzuim en aanzienlijke kosten voor zowel bedrijven als de sociale zekerheid. Tegen deze achtergrond lijken exoskeletten een aanvullende oplossing naast de klassieke preventiebenaderingen.

Vermindering van musculoskeletale aandoeningen

Het principe is eenvoudig: door bewegingen te ondersteunen of een deel van het lichaam te ontlasten, vermindert het exoskelet de fysieke belasting op gewrichten en spieren. Het resultaat: minder spanning op kwetsbare zones, minder opgebouwde vermoeidheid en dus minder risico op het ontwikkelen van een aandoening.

Studies in bedrijven die dergelijke apparatuur gebruiken, tonen veelbelovende resultaten:

• Daling van 30 tot 50% van RSI in bepaalde configuraties
• Aanzienlijke vermindering van lage rugpijn, peesontstekingen en andere aandoeningen die verband houden met repetitieve bewegingen
• Afname van de mentale belasting die samenhangt met de angst om gewond te raken

Deze cijfers moeten uiteraard voorzichtig worden geïnterpreteerd: de effectiviteit hangt af van het type werkplek, de opleiding van gebruikers en de mate waarin het apparaat onderdeel is van een bredere preventieaanpak.

Verbetering van de arbeidsomstandigheden

Naast pure preventie verbeteren exoskeletten concreet het dagelijks leven van werknemers:

• Fysieke ondersteuning bij zware taken: tillen van lasten, statische houdingen, repetitieve bewegingen
• Vermindering van vermoeidheid aan het einde van de dag, wat vaak leidt tot betere productiviteit
• Betere inclusie van oudere werknemers of werknemers met een beperking, die zo langer op hun plek kunnen blijven

In een context van vergrijzing van de beroepsbevolking en arbeidstekorten in bepaalde sectoren zijn deze voordelen allesbehalve marginaal.

Praktijkervaringen van bedrijven

Verschillende bedrijven, met name in de auto- en luchtvaartindustrie, hebben de stap al gezet en delen hun ervaringen op Préventica. De waargenomen voordelen zijn vaak talrijk:

• Daling van verzuim als gevolg van RSI
• Verbetering van het welzijn op het werk en het werkklimaat
• Betere aantrekkingskracht bij het werven voor zware functies

De geïdentificeerde succesfactoren zijn altijd dezelfde: opleiding van gebruikers, begeleiding bij verandering, aanpassing van werkplekken en monitoring op de lange termijn. Een exoskelet dat in de kast blijft liggen, levert niets op; het is het daadwerkelijke, begeleide gebruik dat het verschil maakt.

Focus op het beenexoskelet Exyvex

Onder de oplossingen die op Préventica worden gepresenteerd, trekt het beenexoskelet Exyvex bijzonder de aandacht. Het illustreert goed de nieuwe generatie apparatuur: lichter, ergonomischer en geschikt voor uiteenlopende toepassingen, van de beroepspraktijk tot wandelen en revalidatie.

Presentatie en kenmerken

Exyvex is een beenexoskelet dat is ontworpen om de beweging van de onderste ledematen te ondersteunen. De belangrijkste kenmerken:

• Licht en ergonomisch ontwerp, bedoeld om de gebruiker niet te hinderen bij het bewegen
• Motorische of passieve ondersteuningstechnologie, afhankelijk van het model, om de loop- of buigbeweging te ondersteunen
• Persoonlijke afstellingen om zich aan te passen aan verschillende lichaamsvormen en behoeften

Deze aanpasbaarheid is essentieel: een exoskelet moet de lichaamsvorm van de gebruiker volgen om effectief en comfortabel te zijn, zonder drukpunten te creëren.

Toepassingen bij het wandelen

Een van de meest verrassende toepassingen van Exyvex betreft het wandelen. In de Ardense heuvels of tijdens lange wandeltochten in de Ardennen ondersteunt het exoskelet het lopen en vermindert het de spierinspanning, waardoor:

• Het uithoudingsvermogen over lange afstanden wordt verlengd
• Bepaalde blessures door vermoeidheid of herhaalde inspanning worden voorkomen
• De heuvelachtige landschappen toegankelijk worden voor mensen die zonder ondersteuning zouden afhaken

Zowel beroepsprofessionals in de bergsport (gidsen, hulpverleners) als ervaren amateurs beginnen er belangstelling voor te tonen, hoewel het gebruik in dit domein nog marginaal is.

Professionele toepassingen

Het is in de wereld van het werk dat Exyvex zijn meest veelbelovende terrein vindt. De betrokken sectoren zijn talrijk:

• Bouw: werk in hurkpositie, tillen van lasten, verplaatsingen op de bouwplaats
• Logistiek: repetitieve interne logistiek, orderpicken in distributiecentra
• Industrie: statische of repetitieve werkplekken waarbij ondersteuning van de benen nodig is
• Landbouw: tuinbouw, oogsten, onderhoud

Het doel is altijd hetzelfde: de belasting van repetitieve taken of het tillen van zware lasten verminderen en het apparaat opnemen in een breder programma voor RSI-preventie. Het exoskelet vervangt de inrichting van de werkplek niet, maar vormt een effectieve aanvulling daarop.

Toepassingen bij revalidatie

Een ander sterk groeiend domein: revalidatie. Na een blessure of operatie (knie, heup) kan het exoskelet de patiënt helpen geleidelijk de mobiliteit terug te krijgen en de motorische functie te herstellen. In een Belgisch ziekenhuis of revalidatiecentrum maakt het mogelijk:

• Een persoonlijke begeleiding van de beweging
• Een vroegere en veiligere hervatting van het lopen
• Een verbetering van de mobiliteit en het functionele herstel

Medische teams zien er een interessant aanvullend hulpmiddel in, met name voor patiënten die onvoldoende spierkracht hebben of die opzien tegen het hervatten van de belasting.

Toekomstperspectieven